2 ditë më parë
Në kontekstin politik në Kosovë, rrjetet sociale – veçanërisht Facebook dhe TikTok – janë shndërruar në hapësira kyçe ku interpretohen, ripaketohen dhe shpesh deformohen zhvillimet politike. Përmbajtjet e krijuara me inteligjencë artificiale, video të montuara, meme politike dhe imazhe të manipuluara po përdoren gjithnjë e më shumë si mjete për komentim politik, por edhe për ndikim emocional, diskreditim dhe mobilizim partiak. Në vend që të shërbejnë si hapësirë debati mbi programet politike, politikat publike apo llogaridhënien institucionale, këto platforma po e zhvendosin diskutimin drejt spektaklit digjital dhe interpretimeve të thjeshtuara vizuale.
Në linjë me fenomenin ndërkombëtar të “AI slopaganda”, edhe në Kosovë po shfaqet një formë lokale e përdorimit të përmbajtjes me cilësi të ulët, të prodhuar shpejt dhe që shpërndahet masivisht, me synim jo domosdoshmërisht mashtrimin faktik, por ndikimin emocional dhe formësimin e perceptimeve politike. Përmbajtje të tilla nuk kërkojnë të jenë bindëse në aspektin teknik; mjafton të jenë provokuese, ironike apo emocionalisht të ngarkuara që të qarkullojnë me shpejtësi dhe të prodhojnë reagim.
Degradimi i debatit publik: nga argumenti politik te spektakli digjital
Një nga pasojat më të dukshme të këtij fenomeni është degradimi i debatit publik. Debati politik në hapësirat digjitale po largohet nga analiza e çështjeve konkrete – si qeverisja, ekonomia, politika e jashtme apo zhvillimi institucional dhe po zëvendësohet nga përmbajtje virale që reduktojnë politikën në tallje, simbolikë apo konflikt të personalizuar.
Video të krijuara ose të manipuluara me AI që paraqesin politikanë duke vallëzuar, duke kënduar, në situata absurde apo duke reaguar në mënyrë teatrale, nuk synojnë të informojnë publikun. Qëllimi i tyre është të prodhojnë argëtim, ironi ose përqeshje – duke e kthyer figurën politike në objekt meme-je. Në këtë mënyrë politika humb përmbajtjen e saj dhe kthehet në performancë digjitale.
Algoritmet e Facebook-ut dhe TikTok-ut e përforcojnë këtë logjikë, sepse favorizojnë përmbajtjet që gjenerojnë klikime, reagime dhe shpërndarje, pavarësisht saktësisë apo kontekstit. Si rezultat, diskursi publik fragmentohet, banalizohet dhe polarizohet, ndërsa qytetarët ekspozohen ndaj një rrjedhe të vazhdueshme materialesh që nxisin reagim emocional më shumë sesa reflektim kritik.
Ndryshimi i perceptimit për figurat politike
Brenda këtij ekosistemi digjital, figurat politike nuk perceptohen më vetëm përmes rolit të tyre institucional apo deklaratave publike, por gjithnjë e më shumë përmes imazhit që ndërtohet për to në rrjete sociale.
Kryeministri në detyrë dhe kryetari i Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, paraqitet shpesh në mënyrë të hiper-glorifikuar në përmbajtje virale që e portretizojnë si figurë dominuese dhe simbolike të politikës kosovare. Video dhe imazhe të ndryshme e vendosin atë në qendër të narrativës politike, shpesh duke e idealizuar apo heroizuar figurën e tij përtej veprimit konkret politik. Një shembull i kësaj logjike është edhe qarkullimi i videove ku figura e tij paraqitet duke u gdhendur në dru, si simbol i monumentalizimit politik në hapësirën digjitale. Po ashtu, edhe përmes banalizimit të shtesave prej 100 eurosh duke e vendosur imazhin e Kurtit në valutën e 100 eurove.
Nga ana tjetër, ish-presidentja dhe prijësja e listës së Lidhjes Demokratike të Kosovës për zgjedhjet e 7 qershorit, Vjosa Osmani, është shpesh subjekt i videove të krijuara me AI apo montazheve politike që riinterpretojnë rolin e saj përmes kornizave emocionale dhe simbolike. Përmbajtje të tilla lidhen me narrativat rreth rikthimit të saj në LDK, raportit të saj me rugovizmin, apo tensioneve të perceptuara me aktorë të tjerë politikë. Në disa raste ajo paraqitet në video të gjeneruar së bashku me Ibrahim Rugovën, duke krijuar një simbolikë politike që lidhet me trashëgiminë politike rugoviane dhe interpretimet mbi afërsinë ose distancën e saj me LDK-në.
Osmani paraqitet gjithashtu si rivalja kryesore e Kurtit, e ilustruar në video të gjeneruara me inteligjencë artificiale që dramatizojnë një përballje mes tyre.
Po ashtu, përmbajtjet që e lidhin Osmanin me debatet mbi rikthimin në LDK, me përplasjet e perceptuara me Donika Gërvalla, apo me temat e brendshme të rugovizmit, shpesh nuk synojnë analizë politike, por nxisin interpretime simbolike dhe emocionale që qarkullojnë shpejt në publik.
Edhe Lumir Abdixhiku, kryetar i LDK-së, shpesh përfshihet në këtë lloj përmbajtjeje, sidomos në video satirike apo të manipuluara që e vendosin në kontekste ironike. Një shembull është qarkullimi i videove ku ai shfaqet së bashku me Vjosa Osmanin me idenë se do të vije fundi i Qeverisë Kurti nga këta të dy. Apo një imazhi të gjeneruar me inteligjencë artificiale ku sajohet përplasje ndërmjet Osmanit e Abdixhikut. Këto materiale nuk synojnë të sqarojnë zhvillimet politike, por t’i kthejnë ato në objekt satire dhe talljeje publike.
Edhe tema të vogla ose deklarata të shkëputura nga konteksti – si rasti i përdorimit të termit “frizerk” – shndërrohen shpejt në materiale për video të interpretuara me IA, duke marrë jetë të re në formë humori politik, ironie dhe ripërdorimi propagandistik.
Slopaganda si instrument i ri i propagandës politike
Në këtë kuptim, slopaganda në Kosovë nuk përfaqëson vetëm përdorim të teknologjisë së inteligjencës artificiale për krijim përmbajtjeje. Ajo është bërë mekanizëm i ri i komunikimit politik dhe propagandës digjitale. Nuk synon vetëm të prodhojë informacion të rremë, por të deformojë mënyrën si publiku e sheh politikën dhe figurat politike.
Efekti i saj është shumëdimensional: minon besimin në materialin vizual si dëshmi, e zëvendëson debatin racional me spektakël emocional dhe e transformon figurën politike nga aktor institucional në personazh viral. Në këtë mënyrë politika reduktohet në meme, diskreditimi kthehet në argëtim, ndërsa propaganda maskohet si humor, satirë apo “content” i pafajshëm për rrjetet sociale.
Në afat më të gjatë, kjo prodhon një sferë publike më të polarizuar, më cinike dhe më pak të aftë për të dalluar mes kritikës politike legjitime, manipulimit vizual dhe propagandës së prodhuar me inteligjencë artificiale.
